Irańska dyktatura wydaje wciąż liczne obostrzenia i zakazy dotyczące działalności rodzimych artystów. Wielu z nich ze względu na obowiązująca cenzurę, zmuszonych jest opuścić kraj, po to, by móc swobodnie wyrażać swoje artystyczne wizje. Do tych osób należy Shirin Neshat, fotografka, artystka wideo-instalacji i reżyserka.
Urodzona w 1957 r. w Kazwinie, studiowała w Dominican University w San Francisco oraz na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, następnie przeprowadziła się do Nowego Jorku, gdzie mieszka do dzisiaj. Neshat w swoich pracach skupia się na przedstawieniu kobiety w kulturze muzułmańskiej. Ważnym momentem granicznym, który wpłynął na koncepcję sztuki artystki była Rewolucja Islamska 1979 r. Wówczas sytuacja kobiet uległa zmianie. Władza wprowadziła restrykcyjne zakazy, również na polu kultury. Paradoksalnie, był to również czas dużej aktywności Iranek, które zaczęły domagać się swoich praw.
Pierwszy cykl fotografii Neshat pt.: "Kobiety Allaha", powstał po pobycie artystki w Iranie (odwiedziła go po ponad dziesięcioletniej nieobecności w kraju). Fotografka sportretowała w czarno-białych ujęciach kobiety o melancholijnym spojrzeniu, obleczone w hidżab. Wiele z nich trzyma w dłoniach lub miedzy stopami karabiny, pistolety, czasem widoczne są jedynie lufy broni palnej. Te części ciała, które wedle religii muzułmańskiej kobieta może mieć odsłonięte: twarz i dłonie, zostały pokryte pismem w języku farsi (perską kaligrafią). Artystka wykorzystała tu fragmenty wierszy poetek-feministek, a także pro-islamskich pisarzy. Proste ujęcia, często fragmentaryczne, obrazujące detal (dłoń, usta, oczy), postaci sportretowane en face lub z profilu, ujmują dosadnością przekazu, połączoną z poetyckością tekstu. Jest to typowe dla kultury irańskiej zespolenie sfery codziennej z symboliczną metaforyką. "Irańczycy traktują poezje w sposób filozoficzny, poezja jest dla nich sposobem wyrażenia egzystencjalnych lęków, radzenia sobie z rzeczywistością i polityczną opresją. W mojej sztuce łączę ważne tematy polityczne z poetyckim językiem, który jest uniwersalny i ponadczasowy." - mówi Neshat.
Bohaterkami filmów irańskiej artystki, są, jak sama określa, osoby niejako odrzucone przez religię i społeczeństwo: grzesznice, szalone, banitki. Przykładem tego może być trylogia z lat 1998-2000, na którą składają się filmy: "Turbulent", "Rapture" oraz "Pulse". Do elementów wspólnych tychże realizacji należy zastosowanie epickiej fabuły, muzycznego komentarza oraz połączenie wątków osobistych i politycznych.
"Moją pracę określiłabym mianem dyskursu wizualnego o feminizmie i współczesnym Islamie. Poddaję w nim pewne mity i fakty analizie, dowodząc, iż są one dużo bardziej złożone, niż nam się wydaje. Jestem raczej osobą zadającą pytania. Wolę je stawiać, niż na nie odpowiadać, na tym polega moja praca. Tworzę, żeby zachęcić do dialogu, to wszystko. Zwykle pokazuję stereotyp wprost, a potem go burzę."
Sztuka Shirin Neshat urzeka poetyckością, prostotą i ogromnym umiłowaniem kultury perskiej, przesyconej symbolicznym postrzeganiem zjawisk oraz codzienności.
